Nowotwory ślinianek

Nowotwory gruczołów ślinowych to nowotwory o różnej strukturze, zlokalizowane w małych lub dużych gruczołach ślinowych i mające łagodny lub złośliwy charakter. Pierwsza charakteryzuje się powolnym rozwojem bez żadnych szczególnych objawów klinicznych. Złośliwe formacje rozwijają się szybko, dają przerzuty, pacjenci odczuwają jednocześnie ostry ból, aż do paraliżu nerwu twarzowego lub mięśni.

Powikłanie w postaci guzów gruczołów ślinowych jest rozpoznawane bardzo rzadko, w nie więcej niż 2% przypadków całkowitego udziału wszystkich napotkanych nowotworów. Większość guzów występujących w gabinetach dentystycznych jest łagodnych. Choroba objawia się w każdym wieku, ale najczęściej pacjentami są osoby w wieku 50 lub więcej lat. Proces rozwoju łagodnej formacji jest tak długi, że może zająć kilka lat, a nawet dziesięciolecia, nie dając pacjentowi nieprzyjemnych i bolesnych wrażeń. Guz gruczołu ślinowego rozpoznaje się w równych proporcjach u obu płci.

Jeśli formacja występuje na dużych gruczołach ślinowych, dotyczy to jednej ze stron, obie cierpią rzadziej. Dzięki lokalizacji guz może być wewnętrzny lub powierzchowny.

Jeśli chodzi o małe gruczoły ślinowe, to tutaj guz najczęściej występuje na błonie śluzowej podniebienia twardego lub miękkiego..

Przyczyny guzów gruczołów ślinowych

Lekarze nie potrafią wymienić jednoznacznych przyczyn pojawienia się guzów ślinianek. Istnieje opinia, że ​​pojawienie się nowotworów wiąże się z urazem i procesem zapalnym w gruczołach ślinowych. Ze względu na długi okres choroby nie jest możliwe wyśledzenie tych przyczyn w momencie wizyty pacjenta u lekarza. Uraz, który wywołał pojawienie się guza gruczołów ślinowych, mógł zostać odebrany w odległej przeszłości, ale objawia się dopiero w pewnym momencie po długim czasie w postaci takiej komplikacji.

Eksperci uważają naturalną dystopię za kolejną przyczynę choroby. Prawdopodobną przyczyną jest również wirus niosący nowotwór. Ponadto istnieje wiele czynników, które wpływają na początek procesu nowotworowego w gruczołach ślinowych, są to:

  • zmiany na poziomie genetycznym;
  • zaburzenia hormonalne;
  • niekorzystny wpływ bodźców zewnętrznych;
  • zwiększony poziom promieniowania ultrafioletowego;
  • uzależnienie w postaci palenia;

Osoby pracujące w niebezpiecznych branżach związanych z przemysłem drzewnym, metalurgicznym, chemicznym i cementowym, a także w gabinetach kosmetycznych i fryzjerskich są narażone na ryzyko rozwoju nowotworów ślinianek o charakterze zgubnym..

Klasyfikacja guzów gruczołów ślinowych

Nowotwory ślinianek dzieli się na trzy grupy na podstawie parametrów klinicznych i morfologicznych, a mianowicie:

  1. Łagodny.
  2. Złośliwy.
  3. Pośredni.

Guzy gruczołów ślinowych z grupy łagodnej obejmują gruczolaki chłoniaki, gruczolaki, guzy mieszanego typu pochodzące z tkanki. Ponadto izolowane są guzy - chondroma, naczyniak krwionośny, nerwiak, włókniak - powstające w tkankach łącznych.

Złośliwym typem guzów gruczołów ślinowych jest rak (nabłonkowy) i mięsak (nie nabłonkowy), zdegenerowane komórki guzów łagodnych, a także nowotwory wtórne.

Pośredni typ nowotworów gruczołów ślinowych jest reprezentowany przez cylindroma, nowotwory śluzowo-nabłonkowe i guzy komórkowe.

Etapy raka dużych gruczołów ślinowych określa się zgodnie z międzynarodową klasyfikacją TNM:

  • T0 - określenie guza gruczołu ślinowego jest niemożliwe;
  • T1 - wielkość guza nie przekracza dwóch centymetrów, formacja znajduje się w granicach gruczołu ślinowego;
  • T2 - wielkość guza nie przekracza czterech centymetrów, formacja wykracza poza granice gruczołu ślinowego;
  • T3 - wielkość guza wynosi od czterech do sześciu centymetrów, formacja wykracza poza granice gruczołu ślinowego i nie wpływa na nerw twarzowy;
  • T4 - wielkość guza przekracza sześć centymetrów. Objętość może być mniejsza, ale dotyczy to podstawy czaszki lub nerwu twarzy;
  • N0 - brak ognisk guza na lokalnych węzłach chłonnych;
  • N1 - ogniskowa zmiana węzła chłonnego po jednej stronie, nie większa niż trzy centymetry;
  • N2 - ogniskowa zmiana jednego lub więcej węzłów chłonnych, o wielkości od trzech do sześciu centymetrów;
  • N3 - ogniskowa zmiana jednego lub więcej węzłów chłonnych o wielkości ponad sześciu centymetrów;
  • M0 - brak odległych ognisk guza;
  • M1 - obecne odległe ogniska guza.

Objawy guza ślinianki

Łagodny guz. Jak wspomniano powyżej, guzy łagodnego typu gruczołów ślinowych rozwijają się bez widocznych objawów, co wynika z lokalizacji nowotworu i czasu trwania procesu, który trwa od miesiąca do kilku lat. Często guzy obserwuje się w śliniance przyusznej, znacznie rzadziej w okolicy podjęzykowej lub żuchwy. Czasami można je znaleźć w małych gruczołach ślinowych na policzkach. Tkanki otaczające guz nie mają widocznych zmian, a pacjenci zwracają się o pomoc do specjalistów już w momencie, gdy nowotwór staje się znaczący. W tym okresie funkcja połykania i oddychania jest upośledzona, przyjmowanie pokarmu staje się trudne. Długotrwały wzrost i wzrost wielkości nowotworu może spowodować naruszenie symetrii twarzy.

Guz złośliwy. Guzy gruczołów ślinowych typu złośliwego pojawiają się zarówno niezależnie, jak iw wyniku zwyrodnienia komórek nowotworów łagodnych lub pośrednich. Symptomatologia choroby jest szybka, guz bardzo szybko powiększa się, wpływa na otaczające go tkanki miękkie. W postępie choroby pacjenci odczuwają ostry ból, jednostronne upośledzenie funkcji motorycznych twarzy, upośledzenie funkcji żucia i powiększenie węzłów chłonnych. Czasami pojawiają się dodatkowe zmiany.

Guz pośredni. Ma taki sam powolny proces rozwoju jak guzy łagodne, jednak wpływ bodźców może go przyspieszyć. W wyniku tego nowotwór upodabnia się do nowotworu złośliwego: przebieg choroby pogarsza się na skutek szybkiego przenikania komórek nowotworowych przez tkanki do narządów wewnętrznych z pojawieniem się dodatkowych zmian w narządach oddechowych i tkankach kostnych. Cylindroma może wpływać na małe gruczoły ślinowe.

Diagnozowanie guzów ślinianek

Podstawą diagnozy jest zebranie wywiadu, a także obraz kliniczny przebiegu choroby. Stomatolog lub onkolog w pierwszej kolejności bada pacjenta, na tym etapie zbiera się skargi pacjenta, dokładnie bada twarz i jamę ustną pod kątem asymetrii. Specjalista bada gruczoły ślinowe i węzły chłonne, określając kształt, umiejscowienie, średnicę i wypełnienie guza, a także stwierdza obecność bólu i sprawdza, czy nie doszło do naruszenia zamknięcia szczęki. Ponadto badanie palpacyjne pozwala określić stopień ruchomości guza i naruszenie nerwu twarzowego.

W kolejnym kroku przeprowadzane są ankiety z wykorzystaniem instrumentów w celu określenia charakteru kształcenia.

Badanie ultrasonograficzne pozwala ustalić połączenie guza z otaczającymi tkankami, określić jego gęstość i średnicę. Ponadto USG pomaga wykonać test nakłucia zawartości nowotworu..

RTG kontrastowe (sialografia) określa stan gruczołów i przewodów ślinowych, ocenia stopień ich ściśnięcia, przemieszczenia lub zaburzenia.

Konieczna jest biopsja, aby zbadać cząsteczki guza, ostateczną diagnozę i wyznaczenie odpowiedniego leczenia.

Tomografia komputerowa jest zalecana w przypadku wspólnego procesu w celu określenia stopnia uszkodzenia otaczających tkanek i naczyń krwionośnych, a także planowania operacji.

Oprócz głównych metod diagnostycznych ważne jest przeprowadzenie diagnostyki różnicowej, która pozwala na odróżnienie guza typu pośredniego od cylindroma lub torbieli, a także wykluczenie procesów zapalnych występujących w węzłach chłonnych.

Leczenie guzów gruczołów ślinowych

Leczenie łagodnych guzów gruczołów ślinowych polega na ich usunięciu. W zależności od umiejscowienia i wielkości nowotworu ustala się niezbędne leczenie operacyjne, w tym usunięcie guza lub całkowite usunięcie zajętej gruczołu ślinowego wraz z nowotworem. Bezpośrednio przed usunięciem guza ślinianki przeprowadza się badanie w celu oceny drożności gruczołów. Jest to konieczne, aby określić rodzaj guza, a także możliwość interwencji chirurgicznej.

W przypadku zmiany guza na śliniankę przyuszną istnieje ryzyko uszkodzenia nerwu twarzowego, dlatego niezwykle ważne jest uważne obserwowanie podczas operacji. Jako powikłania po zabiegu mogą wystąpić jednostronne porażenia nerwu twarzowego, zaburzenia mimiki i mięśni. Również operacja jest często przyczyną pojawienia się przetoki w miejscu zabiegu..

Guzy gruczołów ślinowych o charakterze złośliwym wymagają bardziej ostrożnego podejścia do wyboru leczenia. Z reguły stosuje się typy mieszane, obejmujące radioterapię i późniejszą interwencję chirurgiczną, w tym usunięcie większości dotkniętego gruczołu ślinowego lub jego całkowite usunięcie. Niezależnie od obecności przerzutów, usunięcie złośliwego guza następuje za pomocą limfadenektomii z zachowaniem anatomicznych formacji szyjki macicy.

Niski poziom skuteczności chemioterapii nie jest szeroko stosowany jako jedna z metod leczenia guzów gruczołów ślinowych.

Prognozy dotyczące guzów ślinianek

Jeśli u pacjenta zdiagnozowano guz łagodnego typu gruczołu ślinowego i przeprowadzono terminowe i wysokiej jakości leczenie chirurgiczne, wówczas proces powrotu do zdrowia, choć długi, ma pozytywny trend. Takie choroby powracają w jednej trzeciej przypadków..

W leczeniu guzów gruczołów ślinowych typu złośliwego rokowania dotyczące wyzdrowienia są złe. Wyzdrowienie następuje tylko w 25% wszystkich przypadków choroby, a powikłania obserwuje się w połowie przypadków. To samo dotyczy sytuacji z pojawieniem się dodatkowych ognisk, które obserwuje się u 50% pacjentów..

Rak ślinianki

Rak ślinianki jest rzadkim rakiem. Drugie imię to rak. Choroba jest podzielona na typy według cech histologicznych. Proces rozwoju składa się z czterech etapów. Przerzuty pojawiają się na ostatnim, czwartym etapie. Aby wybrać indywidualny program leczenia, lekarze badają nowotwór za pomocą diagnostyki komputerowej i biopsji.

Rak ślinianki to choroba występująca w trzech postaciach: łagodna, złośliwa i miejscowo niszcząca. Guz jest pierwotny - utworzony z komórek gruczołu ślinowego, wtórny - utworzony z przerzutów innego guza. Ten typ raka obejmuje patologie:

  1. Łagodny - gruczolak;
  2. Złośliwy - rak, mięsak;
  3. Miejscowo niszczące - patologia rozwija się z komórek podobnych do normalnych komórek gruczołu ślinowego i jest rozpoznawana jako prawdziwie złośliwa.

Ślinianki zlokalizowane są w okolicy ślinianki przyusznej i szczęki. Międzynarodowa klasyfikacja ICD-10 identyfikuje następujące rodzaje chorób:

  • Ślinianki przyuszne;
  • Żuchwa;
  • Podjęzykowy.

Może również wystąpić rak małych gruczołów w jamie ustnej. Ta patologia zamienia się w raka warg. Choroba ma kod C07, C08.

Klasyfikacja

Istnieją trzy rodzaje złośliwości:

  1. Wysoko zróżnicowany - zbliżony budową do komórek nabłonka gruczołowego gruczołu, charakteryzujący się powolnym wzrostem, rokowanie korzystne.
  2. Umiarkowanie zróżnicowany - łączy cechy typów wysoko i nisko zróżnicowanych.
  3. Słabo zróżnicowana - obca struktura rozwija się szybko i daje przerzuty.

Rak ślinianki jest rozpoznawany w 80% przypadków. Badanie palpacyjne przez lekarza określa chorobę na podstawie miękkiej lub elastycznej, gęstej formacji w tylnym dole szczęki. Niejasna neoplazja obejmuje część szyi, obszar za uchem. Postępujący guz niszczy wyrostek sutkowaty kości skroniowej.

Histologia

Rodzaje guzów pierwotnych są klasyfikowane według cech histologicznych:

  • Mucoepidermoid - powszechny typ raka gruczołu ślinowego, często powstający w strefie ślinianki przyusznej, należy do typu wysoce zróżnicowanego z pozytywnym rokowaniem.
  • Adenocystic - bardzo zróżnicowany typ ze skłonnością do powolnego wzrostu, ale szybko się rozprzestrzenia. Nawroty po kilku latach.
  • Groniasto-komórkowe - wywodzi się ze ślinianki przyusznej, rokowanie zależy od stopnia inwazji, najczęściej dotyczy gruczołów ślinowych młodych ludzi.
  • Gruczolakorak polimorficzny niskiego stopnia - powstaje w małych gruczołach jamy ustnej.
  • Rak płaskonabłonkowy - radioterapia wywołuje wzrost, występuje u starszych mężczyzn, złe rokowanie.
  • Rak mioepithelial epithelial - typ rzadki, przerzutowy, złe rokowanie.
  • Rak anaplastyczny drobnokomórkowy - komórki podobne do komórek nerwowych występują w małych narządach.

Typ śluzowo-naskórkowy to gęsty, statyczny, bolesny guz. Uszkodzenie prowadzi do krwawienia, wrzodów i ropnych przetok.

Wtórny rak

Choroby, których przerzuty mogą być związane z wtórną postacią raka ślinianek:

  • Chłoniak nieziarniczy - zajęcie węzłów chłonnych.
  • Mięsaki - nowotwory przechodzą do sąsiednich tkanek ze ścian naczyń krwionośnych struktur gruczołowych.

Prawdopodobieństwo nawrotu jest wysokie w przypadku postaci adenocysty - w 73% przypadków. Ponowny rozwój choroby wpływa na gruczoły ślinowe wzdłuż pni nerwowych.

Rak ślinianek podżuchwowych występuje znacznie rzadziej - w 4% przypadków. Objawy są takie same, jak w przypadku ślinianki przyusznej. Typowy pacjent to mężczyzna. Płeć męska i starość to cechy charakterystyczne grupy dwukrotnie częściej chorującej na tę chorobę. Zaniedbany guz wygląda jak grudkowata narośl o nieregularnym kształcie. Podczas badania palpacyjnego wyczuwalne są gęste procesy podobne do sznurków. Dno jamy ustnej pozostaje czyste. Edukacja rośnie na zewnątrz w kierunku szyi.

Gruczolakorak to nowotwór złośliwy, który w początkowej fazie rozwija się bezobjawowo, w kolejnych stadiach nowotwór atakuje mięśnie żucia, nerwy twarzowe, powodując ból. Przerzuty infekują regionalne węzły chłonne, przez krwiobieg dostają się do płuc i kości.

Powody

Dokładna przyczyna rozwoju złośliwego procesu w gruczołach ślinowych nie została ustalona. Główna hipoteza naukowców opiera się na braku równowagi genetycznej między onkogenami, które wyzwalają podział komórki, a supresorami, które go hamują. Drugi powód nazywa się narażeniem na promieniowanie i zatruciem chemicznym. Z trzeciego powodu - rak gruczołów ślinowych występuje z łagodnych formacji.

  • Chłoniak Hodgkina;
  • Dziedziczność;
  • Alkoholizm, palenie.

Chłoniak Hodgkina jest złośliwą zmianą węzłów chłonnych. Na jej tle rak ślinianek jest chorobą wtórną.

Płeć żeńska jest mniej podatna na raka gruczołów ślinowych, ale nierzadko pacjentka jest kobietą. Ponadto patologia rozwija się częściej w starszym wieku, ale są wyjątki. Spożywanie tłuszczów zwierzęcych bez warzyw jest również czynnikiem ryzyka.

Objawy

Nowotwory złośliwe są podobne do guzów łagodnych, dlatego rozpoznanie potwierdza biopsja.

Objawy raka ślinianek są podobne do innych chorób. Pacjent jest leczony przez laryngologa, neuropatologa, przed złowieszczym rozpoznaniem. W wyniku niewłaściwego leczenia pacjent zgłasza się do onkologa z dużym guzem, który należy usunąć chirurgicznie. Wczesny etap charakteryzuje się zauważalnym zagęszczeniem. Brak świadomości pacjentów i rzadkie przypadki choroby nie pozwalają podejrzewać raka na podstawie opisywanych przez nich objawów.

Znaki zachęcające do wizyty u onkologa:

  • Ucisk ciała obcego w szyi, pod szczęką, w policzkach, pod językiem;
  • Ból w edukacji patologicznej;
  • Policzki o różnych rozmiarach;
  • Drętwienie w niektórych obszarach głowy;
  • Otwarcie szeroko ust boli;
  • Ciężkie do przełknięcia.

Objawy neoplazji ślinianki przyusznej uciskającej nerw twarzowy:

  • Asymetria twarzy wzrasta, gdy osoba mówi, uśmiecha się;
  • Oko nie zamyka się na uszkodzonej połowie twarzy, łza nieustannie płynie;
  • Pacjent nie może nadymać policzków;
  • Gryząc wnętrze policzka podczas jedzenia.

Po raz pierwszy pacjent zwraca się do laryngologa, dentysty. Jeśli badanie, badanie palpacyjne ślinianki przyusznej, strefy podżuchwowej i węzłów chłonnych ujawni objaw onkologiczny, konieczne jest przeprowadzenie kompleksowej diagnozy.

  • Badanie krwi na poziom leukocytów;
  • Chemia krwi;
  • RTG - zdjęcie pokaże dotknięte węzły chłonne i przerzuty; obszary badań - dolna szczęka, klatka piersiowa;
  • USG - bada okolice szyjki macicy, węzły chłonne, a także wątrobę pod kątem przerzutów;
  • SCT - tomografia spiralna w przekroju poprzecznym z kontrastem ukazująca wielkość i strukturę guzów;
  • MRI - kontrast pokaże obszar rozprzestrzeniania się guza i przerzutów;
  • PET - wyświetla aktywność komórek złośliwych, pozwala dokładnie określić lokalizację guza i zajętych węzłów chłonnych.

Wyniki badań potwierdzają biopsja. Stosowane są trzy metody:

  • Cienkoigłowa - cienka igła jest wprowadzana do nowotworu, przez który przeciągany jest biomateriał.
  • Nacięcie - usunięcie części guza i węzła chłonnego.
  • Wycięcie - w trudnych przypadkach guz jest całkowicie usuwany.

Program diagnostyczny opracowywany jest indywidualnie dla każdego pacjenta.

Leczenie

Terapia polega na połączeniu operacji, chemioterapii i radioterapii. Program koordynują specjaliści - onkolog, chirurg, chemioterapeuta i radioterapeuta. Typowy schemat - usuwanie, promieniowanie, leki chemioterapeutyczne:

  1. Operacja. Nominalny cel to wycięcie dotkniętego obszaru. Taktyka zależy od wielkości, lokalizacji i rozprzestrzeniania się przerzutów guza. Rak ślinianki przyusznej komplikuje operację przez bliską lokalizację nerwu twarzowego, ale ponieważ guz często rośnie na zewnątrz, można go częściowo lub całkowicie usunąć. Jeśli guz obejmuje nerw, jego część jest wycinana. W rezultacie traci się smak i funkcje motoryczne języka. W razie potrzeby usuwa się również część szczęki. Rak małego gruczołu polega na usunięciu chorej tkanki wraz z częścią zdrowej tkanki. Węzły chłonne są usuwane, aby zapobiec nawrotom.
  2. Radioterapia jest wykonywana w monoterapii, gdy operacja nie jest możliwa, jest również stosowana jako leczenie pooperacyjne pozostałych komórek nowotworowych. W pierwszym przypadku promieniowanie zmniejsza skupienie, ból, krwawienie i poprawia połykanie.
  3. Chemioterapię stosuje się przeciwko przerzutom. Ponieważ leki tylko zmniejszają ostrość, metoda jest stosowana tylko w połączeniu z innymi.

Przebieg radioterapii trwa 5 dni w tygodniu do dwóch miesięcy. Miejsce guza jest narażone na promieniowanie. Kurs chemioterapii jest opracowywany indywidualnie i obejmuje kombinacje leków.

Komplikacje

Możliwe zagrożenia podczas operacji:

  • Alergia na znieczulenie;
  • Krwawienie pooperacyjne;
  • Skrzepy krwi w miejscu usuniętego gruczołu;
  • Infekcja.

Powikłania te są wykrywane w okresie pooperacyjnym, gdy pacjent nadal przebywa w poradni i szybko ustępują..

Zespół Freya jest typowym powikłaniem po usunięciu gruczołów ślinowych. Jego osobliwością jest to, że operowana część twarzy staje się czerwona i poci się podczas żucia, połykania. Włókna przywspółczulne, które unerwiły gruczoły ślinowe, przyczepiają się do przewodów potowych, powodując ich reakcję na przyjmowanie pokarmu.

Poważnymi powikłaniami po chemioterapii są choroby tarczycy oraz choroby zębów spowodowane próchnicą. Efekty uboczne - brak smaku, chrypka, wypadanie włosów.

Nieuleczalną konsekwencją jest porażenie mięśni twarzy w wyniku uszkodzenia nerwów. Jeśli podczas operacji chirurg dotknie części włókien nerwowych, przywróci się wrażliwość. Usunięcie węzłów chłonnych powoduje drętwienie dolnej wargi, ucha, dłoni po stronie operowanej.

Zespół bólowy po operacji łagodzi się za pomocą środków przeciwbólowych.

Pełna renowacja zajmie około roku.

Prognoza

Pięcioletnie przeżycie pacjentów, którzy otrzymali kompleksowe standardowe leczenie:

  • Etap 1 - 90%;
  • Etap 2 - 74%;
  • Etap 3 - 66%;
  • Etap 4 - 40%.

Rokowanie zależy od indywidualnej odporności organizmu, wieku, metody leczenia i histologicznej charakterystyki guza..

Czynniki składowe prognozy:

  • Pochodzenie choroby;
  • Na jakim etapie jest odkrywane;
  • Jak agresywne jest leczenie;
  • Liczba nawrotów.

Czas życia pacjenta po zabiegu zależy nie tylko od intensywności przebiegu, ale również od etapu, na jakim specjaliści interweniowali w procesie złośliwym. Jeśli można zapobiec występowaniu przerzutów, zwiększa to szanse na korzystne rokowanie. Ale przebieg choroby jest nieprzewidywalny, więc zadaniem lekarzy jest leczenie w taki sposób, aby zmniejszyć prawdopodobieństwo nawrotu i zwiększyć oczekiwaną długość życia..

Rehabilitacja

Chemioterapia hamuje wytwarzanie czerwonych krwinek w szpiku kostnym. Aby przywrócić hematopoezę, pacjentowi przepisuje się witaminę B, preparaty z żelazem. W krytycznych przypadkach wykonywana jest transfuzja krwi.

Zbilansowana dieta pomoże Ci wyzdrowieć po leczeniu. Po radioterapii i chemioterapii osoba odczuwa suchość w ustach, trudno jest mu połykać i żuć jedzenie, zwłaszcza jeśli część twarzy nie porusza się z powodu uszkodzenia nerwów. Dlatego przez pierwsze trzy tygodnie należy jeść płynne ciepłe jedzenie. Zalecenia dietetyczne na kolejną fazę regeneracji:

  • Zmniejsz ilość mięsa;
  • Są owoce i warzywa;
  • Pij dużo wody, 1,5-2 litry dziennie;
  • Nie jedz dwie godziny przed snem;
  • Pij zieloną herbatę;
  • Jedz siemię lniane, oliwę z oliwek.

Podczas rehabilitacji musisz rzucić alkohol i palić.

Po operacji co pół roku należy poddać się badaniu profilaktycznemu, w skład którego wchodzi RTG klatki piersiowej, USG szyi i węzłów chłonnych oraz badanie krwi. Plan ten należy realizować przez dwa lata. W przyszłości kontrola przeprowadzana jest raz w roku..

Obrzęk gruczołów ślinowych

Łagodne guzy ślinianek to wolno rosnące, bezbolesne narośla, które rozwijają się na twarzy, szyi lub ustach. Pomimo łagodnego charakteru odróżnienie ich od guzów złośliwych może być dość trudne nawet po wykonaniu wywiadu, badaniu, wykonaniu diagnostyki radiacyjnej i biopsji cienkoigłowej.

Gruczolak wielopostaciowy jest najczęstszym guzem gruczołów ślinowych. W rzadkich przypadkach występują inne łagodne nowotwory. Gruczolaki pleomorficzne są zdolne do złośliwości, dlatego zawsze należy je usunąć. Być może przyszłe badania w dziedzinie genetyki molekularnej i rozwój nowych metod obrazowania pomogą chirurgom opracować nowe algorytmy leczenia pacjentów z tymi chorobami..

a) Epidemiologia łagodnych guzów ślinianek. Ogólnie guzy ślinianek są rzadkie, stanowią tylko 3-4% wszystkich guzów głowy i szyi. Częstość występowania wszystkich guzów ślinianek w Stanach Zjednoczonych wynosi około 1,5 na 100 000 osób. W zależności od lokalizacji wszystkie można podzielić na dwie duże grupy: guzy dużych gruczołów ślinowych i guzy małych gruczołów ślinowych..

Duże gruczoły ślinowe są reprezentowane przez sparowane ślinianki przyuszne, podżuchwowe i podjęzykowe. Małe gruczoły ślinowe, których liczba może sięgać 600-1000, znajdują się wzdłuż górnych dróg oddechowych i pokarmowych.

W 70-80% przypadków guzy ślinianek występują w śliniankach przyusznych, 75% z nich jest łagodnych. Guzy ślinianki podżuchwowej stanowią 10-15% wszystkich nowotworów ślinianek, około połowa z nich jest złośliwa. Z reguły im mniej żelaza, tym mniejsze ryzyko wystąpienia w nim nowotworu, ale ryzyko złośliwości jest o 25% wyższe.

Ten wzorzec jest znany jako „Zasada 25/50/75”, która przedstawia odsetek nowotworów odpowiednio w śliniankach przyusznych, podżuchwowych i podjęzykowych / małych śliniankach..

U dorosłych najczęstszym guzem jest gruczolak wielopostaciowy (60%), a następnie guz Worthina (12%). Z reguły u dorosłych 54% wszystkich guzów gruczołów ślinowych jest łagodnych, u dzieci 65%. U dzieci najczęstszym łagodnym nowotworem gruczołów ślinowych jest naczyniak krwionośny, a następnie gruczolak wielopostaciowy.

Lista łagodnych guzów wraz z ich częstością występowania znajduje się w poniższej tabeli. Z reguły są to gęste, bezbolesne, wolno rosnące formacje o wyraźnych granicach. Leczenie polega na całkowitym chirurgicznym usunięciu z wycięciem części zdrowej tkanki. Najczęstsze guzy przedstawiono w poniższej tabeli.

Najczęstsze łagodne guzy gruczołów ślinowych
i ich względną częstość występowania wśród wszystkich nowotworów ślinianek.

b) gruczolak pleomorficzny. Definiowany jako łagodny guz mieszany gruczolak wielopostaciowy jest najczęstszym nowotworem ślinianki. Rozwija się jednakowo u mężczyzn i kobiet, częściej pojawia się w piątej dekadzie życia. Klinicznie jest to formacja jednowęzłowa, której nie towarzyszy pojawienie się jakichkolwiek dolegliwości. Opisano rzadkie przypadki gruczolaków wieloguzkowych. Guz nazywany jest „pleomorficznym” lub „mieszanym”, ponieważ obejmuje zarówno tkankę nabłonkową, jak i łączną w różnych proporcjach. Jak wspomniano powyżej, gruczolaki pleomorficzne stanowią 75% wszystkich łagodnych nowotworów ślinianek..

Jeśli guz dotyczy ślinianki przyusznej, w 90% przypadków jest zlokalizowany bocznie w stosunku do nerwu twarzowego. W rzadkich przypadkach gruczolak wielopostaciowy rozciąga się poza więzadło żuchwowo-żuchwowe i ramiona żuchwy do przestrzeni okołogardłowej, tworząc w obrazowaniu charakterystyczny kształt hantli. Tylko 10% gruczolaków wielopostaciowych pochodzi z głębokiego płata ślinianki przyusznej. Gruczolaki pleomorficzne są najczęstszymi guzami w przedsionku jamy gardłowej. Spośród wszystkich guzów ślinianki podżuchwowej 36% to łagodne gruczolaki wielopostaciowe.

Gruczolaki pleomorficzne wywodzące się z małych gruczołów ślinowych, najczęściej zlokalizowane na podniebieniu i górnej wardze.

Gruczolak pleomorficzny jest guzem gęstym, zaokrąglonym, o barwie od szaro-białej do żółtej. Zlokalizowana w śliniance przyusznej jest zwykle otoczona, gruczolaki małych gruczołów ślinowych są najczęściej pozbawione torebek. Mikroskopia ujawnia gęstą torebkę gruczołu z pseudopodiami, które reprezentują mikroskopijne obszary kiełkowania gruczolaka do otaczających tkanek. Dlatego przy usuwaniu guza obowiązkowe jest również częściowe wychwycenie zdrowych tkanek. Jeśli zastosujesz się do tej zasady, ryzyko nawrotu jest mniejsze niż 5%.

Łagodny gruczolak nigdy nie wrasta do nerwu twarzowego, dlatego należy go zachować podczas wszystkich operacji.

Chirurgia z powodu wznowy gruczolaka wielopostaciowego jest dużym wyzwaniem dla chirurga. Nawracające guzy są często wieloogniskowe; szansa wyleczenia po reoperacji może wynosić 25% lub mniej. Głównym celem operacji w przypadku nawrotu guza jest jego całkowite usunięcie, ale ryzyko uszkodzenia nerwu twarzowego w tym przypadku znacznie wzrasta. Potrzeba radioterapii jest wątpliwa, ale tę opcję leczenia należy rozważyć w przypadku guzów wieloguzkowych lub niejasnych granic resekcji.

Gruczolaki pleomorficzne rzadko są złośliwe. Ryzyko wystąpienia nowotworu jest tym większe, im dłużej pacjent żyje z gruczolakiem. W pierwszym roku obserwacji ryzyko wynosi około 1,5%, przy obserwacji od 15 lat - 10%.

Gruczolak pleomorficzny.
Mikroskopia określa proliferację cytologicznie prawidłowych komórek mioepitelialnych, które tworzą skupiska o nieregularnych kształtach w śluzowatym zrębie mezenchymalnym.
Składnik mezenchymalny charakteryzuje się zmianami śluzowatymi i włóknistymi, czasami pojawiają się oznaki metaplazji chrzęstnej lub kości.
3,4% guzów powraca w ciągu pięciu lat, 6,8% w ciągu 10 lat.
Często nawracające gruczolaki wielopostaciowe charakteryzują się wieloogniskową strukturą.
Gruczolaki pleomorficzne stanowią około 60% wszystkich guzów ślinianek. Spośród nich 80% powstaje w śliniankach przyusznych, 10% w podżuchwach i 10% w małych gruczołach ślinowych.

c) guz Worthina (gruczolak torbieli brodawkowatej). Stanowiący około 10% wszystkich nowotworów gruczołów ślinowych, guz Worthina jest drugim najczęstszym guzem łagodnym gruczołów ślinowych. Ze względu na charakterystyczne właściwości histologiczne bardziej słuszne jest nazywanie tego guza „brodawkowatym cystadenolymphoma”. Nowotwory występują tylko w śliniance przyusznej; mężczyźni chorują pięć razy częściej niż kobiety. Przyjmuje się, że różnicę w częstości występowania u mężczyzn i kobiet tłumaczy fakt, że palenie odgrywa pewną rolę w patogenezie guzów Worthina. W 10% stwierdza się guzy obu gruczołów ślinowych. W rzadkich przypadkach mogą stać się bolesne z powodu autoimmunologicznego zapalenia, które rozwija się w odpowiedzi na komórki limfoidalne guza.

Guz Worthina ma okrągły lub owalny kształt, może być gładki lub mieć strukturę zrazikową. Guz jest otoczony kapsułką. Przekrój przedstawia szarą tkankę otaczającą białą tkankę limfatyczną, a także liczne torbiele brodawkowate z brązowym śluzem wewnątrz. Dzięki tej strukturze guz nazywany jest brodawkowatym cystadenolymphoma. Zalecanym zabiegiem jest usunięcie chirurgiczne z zachowaniem nerwu twarzowego. Ryzyko nawrotu zwiększa się po usunięciu guzów wielopłatowych lub obustronnych.

Guz Worthina (gruczolak torbieli brodawkowatej) stanowi około 3,5% wszystkich guzów nabłonkowych ślinianek.
Występuje prawie wyłącznie w śliniance przyusznej. Może mieć strukturę zrazikową, czasem obustronną.
Badanie mikroskopowe guza ma strukturę torbielowobrodawkową. Komórki nabłonkowe z metaplazją onkocytarną (duża liczba mitochondriów cytoplazmatycznych,
cytoplazma różowa z częstymi wtrąceniami) są ułożone w dwóch rzędach, tworząc struktury brodawkowate, które poprzecinane są obszarami przerostu limfoidalnego.
Rzadko powtarza się po usunięciu.

d) Monomorficzny gruczolak. Najczęstszymi postaciami gruczolaka monomorficznego są gruczolak podstawnokomórkowy i gruczolak jasnokomórkowy. Guzy te stanowią około 2% wszystkich guzów ślinianek. Najczęściej powstają ze ślinianki przyusznej, a także z górnej wargi. Spośród wszystkich guzów gruczołów ślinowych mają przebieg najmniej agresywny, klinicznie są otorbionymi, gęstymi nowotworami o powolnym wzroście. Czasami odróżnienie ich od stałej odmiany raka gruczołowego może być dość trudne, ale istnieje kilka charakterystycznych cech: brak inwazji na otaczające tkanki, obwodowe umiejscowienie zewnętrznych komórek podstawnych, brak rozsiewu okołonerwowego i obecność unaczynionego zrębu.

e) Oncocytoma. Onkocyty to duże komórki nabłonkowe z ziarnistą eozynofilową cytoplazmą. Ziarnisty wygląd tych komórek wynika z dużej liczby mitochondriów, które można zobaczyć pod mikroskopem elektronowym. Te rzadkie guzy stanowią około 1% wszystkich nowotworów gruczołów ślinowych, u mężczyzn i kobiet występują z taką samą częstością i częściej występują w późniejszym okresie życia. Są bezbolesnym pojedynczym guzem. Najczęściej zlokalizowane w powierzchownym płacie ślinianki przyusznej, ale może również wpływać na inne ślinianki, trzustkę, drogi oddechowe, tarczycę i przytarczyce, przysadkę mózgową, nadnercza i nerki.

Zazwyczaj onkocytomy są nowotworami otorbionymi z wyraźnymi granicami, w kolorze różowym do pomarańczowego. W przypadku lokalizacji w małych gruczołach ślinowych torebka może być nieobecna, a guz staje się miejscowo niszczący. Mogą niszczyć kości lub tkankę chrzęstną, ale rzadko dają przerzuty. Nowotwory łagodne należy odróżniać od nowotworów złośliwych z komponentą onkocytarną (rak gruczołowy, rak śluzowo-naskórkowy, gruczolakorak, złośliwy nowotwór złośliwy), a także przerzutowy rak jasnokomórkowy i rak tarczycy. Leczenie łagodnych onkocytoma polega na ich chirurgicznym usunięciu.

f) Naczyniaki gruczołów ślinowych i ich wady naczyniowe. Jak wspomniano powyżej, najczęstszymi łagodnymi guzami gruczołów ślinowych w dzieciństwie są naczyniaki krwionośne. Bardziej szczegółowy opis naczyniaków krwionośnych znajduje się w innych rozdziałach tej książki. Z reguły naczyniaki krwionośne pojawiają się po raz pierwszy w wieku niemowlęcym, faza wzrostu trwa 1-6 miesięcy, po czym rozpoczyna się faza inwolucji, która może trwać do 12 lat. Częściej u dziewcząt. Zwykle nie powodują dolegliwości, są umiejscowione jednostronnie, miękkie w dotyku. Najczęściej występują w śliniance przyusznej, czasami mogą prowadzić do zmian w otaczającej je skórze.

Naczyniaki zrazikowe ciemnoczerwone nie mają torebki. Mikroskopia ujawnia naczynia włosowate pokryte proliferującymi komórkami śródbłonka. Szczegółowy opis schematu leczenia naczyniaków krwionośnych wykracza poza zakres tego rozdziału. Z reguły leczenie chirurgiczne jest wymagane tylko wtedy, gdy leczenie zachowawcze jest nieskuteczne (kortykosteroidy, a ostatnio propranolol), a także w przypadku guzów powodujących ucisk na otaczające tkanki lub z towarzyszącymi objawami naczyniowymi / sercowymi.

Wady naczyniowe różnią się od naczyniaków krwionośnych tym, że ze swej natury nie są prawdziwymi guzami. Istnieją trzy rodzaje wad rozwojowych: żylne, tętniczo-żylne i limfatyczne. Z reguły występują przy urodzeniu, a następnie rosną powoli przez całe życie. Leczenie chirurgiczne jest często trudne, ponieważ wady rozwojowe mogą obficie krwawić i atakować otaczającą tkankę. Niemniej jednak w tej chwili główną metodą leczenia wad naczyniowych gruczołów ślinowych pozostaje chirurgiczna.

g) Przyczyny łagodnych guzów ślinianek. Dokładna etiologia łagodnych guzów ślinianek nie jest znana. Stwierdzono związek między zwiększonym ryzykiem nowotworów a niektórymi czynnikami (palenie, narażenie na promieniowanie jonizujące, niektóre zagrożenia zawodowe).

Jedno z niedawnych badań wykazało, że osoby, które otrzymały radioterapię z powodu guzów głowy i szyi, miały 4,5-krotnie wyższe ryzyko zachorowania na raka ślinianki i 2,6-krotnie większe ryzyko łagodnych guzów (zwłaszcza guza Worthina). Palacze mają również większe ryzyko rozwoju guza Worthina. Ryzyko raka gruczołów ślinowych jest również zwiększone wśród pracowników gumy, którzy mają kontakt z nitrozoaminami i pyłem kwarcowym..

Naczyniak ślinianki przyusznej.

Nowotwory ślinianek

Objawy guzów ślinianek

Najczęstszym przedstawicielem tej grupy jest guz mieszany gruczołu ślinowego lub gruczolak polimorficzny. Jego typową lokalizacją jest ślinianka przyuszna, rzadziej ślinianka podjęzykowa lub podżuchwowa, małe gruczoły ślinowe w okolicy policzkowej. Guz rośnie powoli (przez wiele lat), może osiągać znaczne rozmiary i powodować asymetrię twarzy. Gruczolak polimorficzny nie powoduje bólu, nie powoduje niedowładów nerwu twarzowego. Po usunięciu może dojść do nawrotu guza mieszanego gruczołu ślinowego; w 6% przypadków możliwa jest złośliwość.

Gruczolak monomorficzny - łagodny guz nabłonkowy gruczołu ślinowego; często rozwija się w przewodach wydalniczych gruczołów. Przebieg kliniczny jest podobny do przebiegu gruczolaka polimorficznego; rozpoznanie zwykle stawia się po badaniu histologicznym usuniętego nowotworu.

Charakterystyczną cechą chłoniaka gruczołowego jest przeważająca zmiana ślinianki przyusznej z nieuchronnym rozwojem jej reaktywnego zapalenia.

Łagodne guzy tkanki łącznej gruczołów ślinowych występują rzadziej niż nabłonkowe. W dzieciństwie dominują wśród nich naczyniaki (naczyniaki limfatyczne, naczyniaki krwionośne); nerwiaki i tłuszczaki mogą wystąpić w każdym wieku. Guzy neurogenne częściej występują w śliniance przyusznej, wywodzącej się z gałęzi nerwu twarzowego. Charakterystyka kliniczna i morfologiczna nie różni się od podobnych guzów o innych lokalizacjach.

Guzy sąsiadujące z wyrostkiem gardłowym ślinianki przyusznej mogą powodować dysfagię, ból ucha, szczękościsk.

Pośrednie guzy gruczołów ślinowych

Cylindromy, guzy śluzowo-naskórkowe (śluzowo-nabłonkowe) i guzy zrazikowate gruczołów ślinowych charakteryzują się naciekającym, miejscowo niszczącym wzrostem, dlatego należą do nowotworów pośrednich. Cylindromy wpływają głównie na małe gruczoły ślinowe; inne guzy - ślinianki przyuszne.

Zwykle rozwijają się powoli, ale w pewnych warunkach uzyskują wszystkie cechy nowotworów złośliwych - szybki wzrost inwazyjny, skłonność do nawrotów, przerzuty do płuc i kości.

Może wystąpić zarówno początkowo, jak i w wyniku złośliwości łagodnych i pośrednich guzów ślinianek.

Raki i mięsaki gruczołów ślinowych szybko się powiększają, naciekają otaczające tkanki miękkie (skóra, błona śluzowa, mięśnie). Skóra nad guzem może być przekrwiona i owrzodzona. Typowe objawy to ból, niedowład nerwu twarzowego, przykurcze mięśni żucia, powiększenie regionalnych węzłów chłonnych, obecność przerzutów odległych.

Diagnostyka guzów ślinianek

Wniosek o naturze procesu patologicznego w gruczole ślinowym można uzyskać różnymi metodami badawczymi: - badanie obrazu klinicznego choroby (dolegliwości, historia choroby, badanie, określenie kształtu, konsystencji, lokalizacji, bólu, wielkości guza, przejrzystości i wyrównania konturów, charakteru powierzchni).

Określ stopień otwarcia ust, stan nerwu twarzowego. Regionalne węzły chłonne są omacywane. Jednak podobieństwo kliniki chorób nowotworowych i nienowotworowych gruczołów ślinowych, a także złożoność diagnostyki różnicowej nowotworów łagodnych, pośrednich i złośliwych wymaga pomocniczych i specjalnych metod diagnostycznych:

  • badanie cytologiczne nakłuć i odcisków;
  • biopsja i badanie histologiczne materiału;
  • Badanie rentgenowskie;
  • badania radioizotopowe.

Leczenie

Zasady leczenia łagodnych guzów gruczołów ślinowych polegają na całkowitym (wraz z torebką) usunięciu węzła guza: torebkę gruczołu rozcina się i ostrożnie, aby nie uszkodzić torebki guza, nowotwór jest wydalany.

Jednocześnie współpracują z tupfferami i zaciskami hemostatycznymi typu „komar”. Jeśli guz znajduje się w grubości gruczołu, wówczas jego miąższ wycina się skalpelem, a węzeł guza jest wydalany.

Ten rodzaj interwencji nazywa się ekskohleacją. Usunięty guz jest badany makroskopowo, a następnie podawany do badania histologicznego. Ranę starannie zszywa się warstwami: torebka gruczołu jest szczególnie starannie zszyta, aby zapobiec przetoce ślinowej.

W tym samym celu atropina jest przepisywana w okresie pooperacyjnym. Podczas operacji na śliniance przyusznej w przypadku guzów łagodnych nerw twarzowy nigdy nie jest usuwany. W przypadku łagodnych guzów ślinianek podżuchwowych gruczoł jest usuwany razem z guzem.

Zasady leczenia złośliwych guzów ślinianek.

Wybór schematu leczenia zależy od częstości występowania procesu nowotworowego, typu morfologicznego guza, wieku pacjenta, obecności współistniejącej patologii.

W większości przypadków (z wyjątkiem mięsaków opornych na promieniowanie) należy zastosować leczenie skojarzone.

Najczęściej stosowanym schematem jest przedoperacyjna terapia telegamma w całkowitej ogniskowej dawce 40-45 Gy + radykalna operacja. Niektórzy autorzy proponują zwiększenie dawki promieniowania do 50-60 Gy. W przypadku podejrzenia przerzutów naświetlane są obszary regionalnego drenażu limfatycznego.

Interwencja chirurgiczna wykonywana jest 3-4 tygodnie po zakończeniu radioterapii.

Żadne informacje zamieszczone na tej ani na żadnej innej stronie naszej witryny nie mogą zastąpić osobistego odwołania się do specjalisty. Informacje nie powinny być wykorzystywane do samoleczenia i służą wyłącznie do celów informacyjnych..

Łagodne guzy ślinianek

Guzy łagodne stanowią 60% wszystkich nowotworów ślinianek (SG), aw 90% rozwijają się w SF przyusznicy. Rozróżnij guzy nabłonkowe (gruczolaki) i guzy pochodzenia tkanki łącznej.

Gruczolaki rozwijają się głównie w śliniance przyusznej ślinianki przyusznej, rzadziej - w okolicy podżuchwowej i niezwykle rzadko - w podjęzykowej gruczole ślinowym. Występują łagodne nowotwory w małych SF jamy ustnej, części ustnej gardła, części nosowo-gardłowej, zatok przynosowych, krtani, tchawicy. Stosunek łagodnych i złośliwych nowotworów dla ślinianki ślinianki przyusznej wynosi 6: 1, ślinianki podżuchwowej - 3,3: 1, ślinianki małej - 1: 3,5. Struktura wiekowa pacjentów jest różna: od noworodków po osoby starsze; średni wiek pacjentów to 30-50 lat.

Guzy nienabłonkowe SG stanowią nie więcej niż 2% wszystkich nowotworów ślinianek i są przeważnie łagodne. Procesy przypominające guz występują w SF znacznie częściej, niż wynika to ze statystyk szpitalnych poradni onkologicznych.

Gruczolak pleomorficzny

Gruczolak pleomorficzny (guz mieszany) zajmuje czołowe miejsce wśród wszystkich guzów SG. Jest zlokalizowana głównie w dużych gruczołach ślinowych, ale znajduje się w małych SJ, a także w gruczole łzowym. Według GU RONTs im. N.N. Im. Błochina Rosyjska Akademia Nauk Medycznych, liczba chorych na gruczolaka wielopostaciowego SG wynosi 85,3% (719 z 843 pacjentów z łagodnymi guzami ślinianki), tab. 6.1.

Tabela 6.1. Dystrybucja gruczolaków pleomorficznych według lokalizacji

Kość wyrostka zębodołowego górnej szczęki

Lokalizacja guzaLiczba pacjentówGuz pierwotnyNawracający guz
Ślinianka przyuszna619 (86,1%)533 (86,0%)86 (14, 0%)
43 (6,0%)39 (90,7%)4 (9,3%)
Ślinianka podjęzykowa1 (0, 1%)1
Całkowity.663 (100%)572 (86, 4%)90 (13, 6%)
Solidne niebo17134
Miękkie niebo12jedenaście1
Boczna ściana części ustnej gardłajedenaściedziesięć1
Policzek871
Warga górna i dolna22
Korzeń języka33
11
Jama nosowa11
Gruczoł łzowy11
Całkowity.56 (7,8%)49 (87,5%)7 (12,5%)
Całkowity.719 (100%)626 (87%)93 (13%)

W śliniance przyusznej gruczolaki wielopostaciowe stwierdzono w 86,1% przypadków, w SF podżuchwowej - w 6%, w małych gruczołach ślinowych jamy ustnej, okolicy ustnej gardła, jamy nosowej i gruczołu łzowego - w 7,8% przypadków. W podjęzykowym SG zaobserwowano jeden gruczolak wielopostaciowy - 0,1%.

Gruczolak wielopostaciowy ślinianki przyusznej

61% pacjentów to kobiety, stosunek kobiet do mężczyzn 1,6: 1,0, średni wiek pacjentów to 40 lat. Najczęściej gruczolaki wielopostaciowe występują w grupach wiekowych 20-29, 30-39 i 40-49 lat. Najmłodszy pacjent miał 9 lat, najstarszy 88 lat. Znane są obserwacje guza u noworodków. Z naszych obserwacji wynika, że ​​w przypadku SF lewej ślinianki przyusznej występuje częściej guz niż prawy. Stosunek mężczyzn i kobiet w tej grupie jest w przybliżeniu taki sam. Ślinianka ślinianki przyusznej prawej u kobiet jest dotknięta guzem 3 razy częściej niż u mężczyzn, stosunek 3: 1.

Czas trwania wywiadu od momentu wystąpienia pierwszych objawów do rozpoczęcia leczenia jest różny w różnych grupach pacjentów od 6 miesięcy. do 50 lat. U 30,8% badanych odnotowano czas trwania wywiadu do 1 roku. 2 lata po wystąpieniu guza u 10% chorych skierowanych, po 3 latach - 16,8%, po 4 latach - 9,5%, po 5 latach - 13,3%, po 6-9 latach - 5,6%, po 10-25 lat - 13,6%, po 50 latach - 0,4% chorych. Tak więc 80,4% pacjentów aplikowało w ciągu 5 lat od wystąpienia guza. Wśród pacjentów, którzy zgłosili się wcześnie, większość stanowili ludzie młodzi.

Rozważ kilka uwag.

Obserwacja 1

Obserwacja 2

52-letnia pacjentka miała od 25 lat wolno rosnący guz. Odmówiła wielokrotnie oferowanego leczenia operacyjnego. Zwróciła się do Centrum Badań nad Rakiem ze względów kosmetycznych (guz spowodował deformację owalu twarzy). Lewą okolicę przyuszno-żucia i tylno-szczękową zajmował guz guzowaty o wymiarach 8 x 6 x 4,5 cm, o ograniczonym przemieszczeniu, bezbolesny. Skóra nad guzem łatwo się fałdowała i nie było niedowładów mięśni twarzy. Wykonano parotidektomię z zachowaniem nerwu twarzowego. Guz w cienkiej torebce wypchnął nerw twarzowy do przodu, znajdował się pod głównym tułowiem nerwu twarzowego i między gałęziami nerwu, rozprzestrzeniając się na powierzchowną część ślinianki przyusznej.

Obserwacje te wskazują na postępujący przebieg guza i wzrost jego masy wraz ze wzrostem okresu obserwacji..

W literaturze poruszono kwestię związku między świnką w dzieciństwie a rozwojem procesu nowotworowego w SF ślinianki przyusznej. Nie znaleźliśmy takiego połączenia. Tylko 1,2% pacjentów chorowało na świnkę w dzieciństwie. Oto jedna z naszych obserwacji.

Szesnastoletnia pacjentka w wieku 12 lat chorowała na świnkę, po której stwierdzono dwa nowotwory o wielkości 0,8 i 1 cm w lewej przyusznicy przyusznej SF, zlokalizowanej przed małżowiną uszną i wokół naroża żuchwy, w dolnym biegunie gruczołu. W związku z rzekomym zapaleniem węzłów chłonnych chory przez cztery lata był leczony przeciwzapalnie i fizjoterapeutycznie, co nie przyniosło efektu. Nie wykonano żadnego badania cytologicznego. Pacjent zwrócił się do Centrum Badań nad Rakiem.

Jeden węzeł nowotworowy znajdował się przed małżowiną uszną w postaci gęstego, nie przemieszczającego się nowotworu o wymiarach 5 x 4 cm, drugi był gęsty, bezbolesny, nie przemieszczalny, o szorstkiej powierzchni, zajmował tylny dół szczęki i wchodził pod podstawę czaszki. Wymiary zewnętrzne guza wynosiły 6,5 x 4,5 x 5 cm, nie stwierdzono niedowładów mięśni twarzy. Wykonano parotidektomię z zachowaniem gałęzi nerwu twarzowego. Gruczoł ślinowy zostaje całkowicie zastąpiony masami nowotworowymi. Najprawdopodobniej węzły nowotworowe istniały w śliniance przyusznej jeszcze przed wystąpieniem świnki. Raczej szybki wzrost guza sprzyjała infekcja, nieodpowiednie leczenie z wykorzystaniem procedur fizjoterapeutycznych.


Figa. 6.1. Podwójna lokalizacja gruczolaka wielopostaciowego lewej ślinianki przyusznej i ślinianki małej podniebienia miękkiego po prawej stronie: Widok pacjenta z przodu: a - element zewnętrzny gruczolaka wielopostaciowego z małych gruczołów ślinowych podniebienia miękkiego po prawej stronie. Guz o gęstej, elastycznej konsystencji zajmuje tylną część szczęki, górną trzecią część szyi. Guz ślinianki przyusznej lewej; b - część okołogardłowa gruczolaka wielopostaciowego podniebienia miękkiego po prawej stronie. Guz egzofityczny o wyraźnych konturach. Zachowana jest integralność błony śluzowej; c - widok profilu gruczolaka wielopostaciowego ślinianki przyusznej lewej

U 4% chorych występowało połączenie gruczolaka wielopostaciowego ślinianki przyusznej z guzami o innych lokalizacjach. Były to: gruczolakowłókniak piersi, włókniakomięśniaki macicy, naczyniakowłókniak skóry, włókniak krtani, gruczolak prostaty, rak piersi, rak jajnika, rak tarczycy, mięsak goleni.


Figa. 6.2. Gruczolak pleomorficzny wywodzący się ze ślinianki przyusznej środkowej

Gruczolak pleomorficzny zwykle występuje jednostronnie w jednym z SF. Rzadko guz rozwija się obustronnie, tj. w obu śliniankach przyusznych. Obserwowaliśmy 2 pacjentów z obustronnym gruczolakiem wielopostaciowym. W jednym z nich zlokalizowano gruczolaka wielopostaciowego w SF prawej i lewej ślinianki przyusznej. W innym przypadku guz wywodził się z małej SF podniebienia miękkiego po prawej stronie i rozprzestrzeniał się w okolicy gardła. Gruczolaka pleomorficznego zlokalizowano również w lewej śliniance przyusznej (ryc. 6.1). Najczęściej guz znajduje się w powierzchownej części SF ślinianki przyusznej oraz w jej środkowej (ryc. 6.2) i dolnej (ryc. 6.3) jej części. W głębokiej części gruczołu guz rozpoznano u 7,1% pacjentów (ryc.6.4).


Figa. 6.3. Gruczolak pleomorficzny, zlokalizowany w dolnym biegunie ślinianki przyusznej

Zwykle guz w okolicy ślinianki przyusznej lub tylnej szczęki jest wykrywany przez pacjenta, gdy jego wielkość osiągnie 1,5-3 cm (ryc. 6.5). Czasami pacjent zauważa obecność guza do 6 mm (wielkości "grochu") od dzieciństwa. Nowotwór nie powoduje bólu, powoli (prawdopodobnie przez dziesięciolecia) powiększa się. Wcześniej pacjenci odwiedzali klinikę z dużymi guzami.


Figa. 6.4. Gruczolak pleomorficzny wywodzący się z głębokiej części ślinianki przyusznej: a - widok całej twarzy; b - widok profilu

Obecnie maksymalny rozmiar guza w okresie krążenia wynosi średnio 5-8 cm średnicy..

Obraz kliniczny

Typowym obrazem klinicznym jest przemieszczony lub ograniczone przemieszczenie guza o gładkiej lub dużych guzowatej powierzchni, dobrze określonych krawędziach, gęstej, czasem elastycznej konsystencji. Skóra nie ulega zmianie, zostaje przesunięta nad guzem przy badaniu palpacyjnym. Funkcja mięśni twarzy nie jest upośledzona, co wskazuje na brak zaangażowania nerwu twarzowego w proces nowotworowy nawet przy dużych rozmiarach guza. Regionalne węzły chłonne nie są powiększone (ryc.6.6).


Figa. 6.5. Mały gruczolak wielopostaciowy ślinianki przyusznej lewej, pochodzący z tylnej krawędzi gruczołu

Przy dłuższej egzystencji, w wyniku wzrostu masy i upośledzenia krążenia krwi w guzie, pojawiają się obszary martwicze, skóra nad guzem rozciąga się, staje się cieńsza, ale jej integralność nie jest naruszana (patrz ryc. 6.6). Niezależnie od wielkości guza komórki nowotworowe nie rosną w nerwie twarzowym, nie rozwija się paraliż mięśni twarzy.


Figa. 6.6. Gruczolak wielopostaciowy ślinianki przyusznej lewej. Duży, grudkowaty, bezbolesny obrzęk promieniujący z powierzchni gruczołu. Funkcja nerwu twarzowego nie jest upośledzona. Rodzaj pacjenta: a - pełna twarz; b - w profilu


Figa. 6.7. Typowy obraz kliniczny gruczolaka wielopostaciowego zlokalizowanego w gruczole gardłowym: a - niewielki obrzęk tkanek górnej jednej trzeciej szyi; b - widok guza z części ustnej gardła, widoczne zniekształcenie prawej bocznej ściany części ustnej gardła

Obraz kliniczny i objawy gruczolaka wielopostaciowego, zlokalizowanego w wyrostku gardłowym ślinianki przyusznej, objawiają się niezręcznością i trudnościami w połykaniu. W okolicy ślinianki przyusznej można stwierdzić pewną asymetrię, aw części ustnej gardła wykryć deformację ściany bocznej spowodowaną obrzękiem guza (ryc. 6.7).

Błona śluzowa jamy ustnej i gardła nie ulega zmianie. Stopień deformacji gardła zależy od wielkości guza. Nigdy nie zaobserwowaliśmy naruszenia integralności błony śluzowej guza..

Płat dodatkowy ślinianki przyusznej jest również miejscem rozwoju guza, ale takie obserwacje są rzadkie. Wśród naszych pacjentów gruczolak wielopostaciowy płata dodatkowego SF ślinianki przyusznej rozpoznano u 1,2% pacjentów. Obraz kliniczny jest raczej słaby. Na policzkach pojawia się obrzęk od wielu lat (u naszych pacjentów - 5-10 lat). Badanie palpacyjne na grubości policzka, wzdłuż granicy z okolicą ślinianki ślinowej, określa guz wielkości 1-3 cm o wyraźnych konturach, elastycznej konsystencji, przemieszczalny lub z ograniczonym przemieszczeniem w zależności od wielkości, bezbolesny. Skóra nad guzem nie ulega zmianie. Gdy jest duży, guz może rozprzestrzeniać się pod łukiem jarzmowym.